JİNEKOLOJİDE ENDOKRİN TESTLER

Tek bir hormonun değerinin patolojik bulunması her zaman belirli bir hastalığın diyagnostik kriteri değildir. Çünkü hormonlar birbirleri ile etkileşim halindedir. Beraberinde bazı diğer hormonların değerleri de anlam taşır.

ENDOKRİN TESTLER

SIKLIKLA ÖLÇÜM YAPILAN HORMONLAR
HCG ( HUMAN CHORIONIC GONADOTROPIN )

Plasentanın trofoblastik hücreleri tarafından salgılanan bu hormon günümüzde en çok gebelik testi olarak kullanılmaktadır. Glikoprotein yapısında olan HCG iki altüniteden (subunite)oluşur. Alfa altünitesi LH,FSH,TSH ile benzerlik gösterdiğinden alfa altünitesine karşı hazırlanmış antikorlar spesifik olarak HCG ölçmezler. Gebelikte LH ve FSH baskılandığından dolayı alfa-HCG salgısı ölçülebilmektedir. Birinci trimesterden sonra beta-HCG azalmakla beraber alfa HCG salgısı artabilmektedir.

Bazı mol hidaditiform olgularında beta HCG yerine alfa-HCG salgılanmaktadır. HCG ölçümleri beta altünitesine karşı hazırlanmış antikorlarla yapıldığından spesifik olarak saptanabilir. Serbest beta altünitesinin idrarda saptanması tümör belirteci olarak kullanılabilmektedir. Gebelik oluşursa serumda HGG en erken ovülasyondan 6-8 gün sonra saptanabilmektedir. Bundan sonra plazma HCG düzeyleri gebeliğin 8-12. haftalarına kadar hızlı bir artış göstererek en yüksek değerine ulaşır. Bu artış her 1.2-3 günde bir 2 katına çıkış şeklindedir ve gebeliğin ikinci tremesterinden sonra da plato halinde devam eder.

Kanda gebelik testi olarak kullanıldığında %2 oranında yanlış pozitifliğe ve %5 oranında yanlış negatifliğe yol açmaktadır. Normal olmayan gebeliklerin çoğunda HCG değerleri normal gebeliklere oranla %50 daha düşüktür. Ektopik gebeliklerde ise ovülasyondan sonraki 10.güne kadar HCG değerlerinin artış hızı da normal bir gebeliğe oranla daha yavaştır. 8 haftalık gebelikte 48 saat arayla yapılan iki ölçümde %66’dan daha düşük bir yükselme görülmesi ektopik gebelik lehine değerlendirilmelidir.

FSH ve LH

Gonadotropinler serum ve idrarda RIA,radyoreseptör ölçüm veya biyolojik ölçüm ile saptanabilir. Gonadotropinler pulsatil olarak salgılanmalarına rağmen genellikle tek bir ölçüm klinik değerlendirmede yardımcı olabilmektedir. Gonadotropinlerin normal değerleri aşağıda görülmektedir. Gonadotropin sekresyonu püberte sonundan itibaren pulsatil karakterdedir. Pulslar 15 dakikalık yükselme ve 50 dakikalık alçalma dönemlerinden oluşur. Pulslar arasındaki süre foliküler fazda 1-2 saat,luteal fazda ise 4 saat kadardır.FSH ve LH değerleri normal aralıklar arasında olsa da biribirine olan oranları önemlidir.LH nın FSH dan fazla olduğu durumlarda Polikistik Over Hastalığından bahsedebiliriz.

FSH ve LH’nın normal değerleri.

	FSH	LH
Normal Menstrüel Siklüsta	2.7-9 MLU/ML	4.2-16.7 mlU/ml
Ovilasyon Fazında	6-26 MLU/ML	16-104 mlU/ml
Postmenopoz	30-118 MLU/ML	16-66 mlU/ml

PROLAKTİN (PRL)

PRL salgısı günlük takiplerde belirli bir ritim göstermektedir . En yüksek olduğu zaman uyku,en düşük olduğu zaman ise sabahın geç saatlerinden itibarendir. PRL ölçümlerinden sağlıklı sonuç alınabilmesi için ideal olarak sabah 08.00-09.00’da aç olarak örnek alınmalıdır.

ÖSTROJENLER (E1,E2,E3)

Dolaşımdaki en önemli östrojen östradioldür. %95 oranında overlerden,%5 oranında periferde testosteron ve androsteronunun dönüşümüyle sentez edilir. Östron (E1) daha çok periferde östradiol (E2) ve androsteronun dönüşümüyle elde edilmektedir. Östriol (E3) ise östradiol ve östronun metabolitidir ve idrar düzeyi en yüksek olan östrojendir. Gebelikte en yüksek östrojen östrioldür.

Normal kadınlarda östrojen değerleri.

	Plazma Östron (E1)(ng/dl)	Plazma Östradiol (E2)(pg/ml)
Foliküler Faz Erken Dönem	1,5-15	15-100
Foliküler Faz Geç Dönem	10-25	170-500
Luteal Faz	1,5-20	20-250
Post Menapoz	1,5-5,5	3-30

Normal Gebelerde Östrojen Değerleri

Gebelik Haftası	Östriol(E3) Plazma(ng/ml)	Östetrol(E4) İdrar(mg/gün)	Plazma (pg/ml)
28-30	38-140	5-18	(20-26GH) 175±130
30	31-140	5-18	350
32	35-330	7-21	-
34	45-260	8-26	-
36	48-350	10-30	900
38	59-570	12-36	-
40	95-460	13-42	1200±110

PROGESTERON

Progesteron adrenal,korpus luteum ve plasental trofoblastlar tarafından salgılanır. Tüm siklüs boyunca bulunmasına rağmen ovülasyondan sonra belirgin artış gösterir. Progesteronun ana metaboliti olan pregnandiol de korpus luteum fonksiyonunu değerlendirmek için idrarda saptanabilir.

ANDROJENLER

Androjenlerin normal değerleri aşağıda verilmektedir.

ANDROJEN	ORTALAMA + SD
Dihidrotestosteron (DHT)	0.17-0.06 ng/ml
Testosteron (T)	0.31-0.11 ng/ml
Adrostenodion (A)	1.25-0.20 ng/ml
Dihidroepiandrostenodion (DHEA)	4.56-2.00 ng/ml
Dihidroepiandrostenodion Sulfad (DHEA-S)	1900-500 ng/ml
Androstenodiol	0.75-0.30 ng/ml
Serbest testosteron (Serbest-T)	5.39-2.73 pg/ml

Tablo 6: Anrojenlerin normal periferik değerleri.

JİNEKOLOJİK ONKOLOJİDE LABORATUAR TESTLERİ
Buradaki yöntemlerle endokrin testlerin yöntemleri aynıdır. Yani IRMA, ELISA, LIA, FIA tümör belirteçleri için de kullanılmaktadır.



Sayfa Başı