www.jinekoloji.gen.tr
Jinekolojide Hormon (Endokrin) Testleri Yazdır e-Posta

Tek bir hormonun değerinin patolojik bulunması her zaman belirli bir hastalığın belirtisi değildir. Çünkü hormonlar birbirleri ile etkileşim halindedir. Beraberinde bazı diğer hormonların değerleri de anlamtaşır.

HCG (Human Chorionic Gonadotropin)

Plasentanın trofoblastik hücreleri tarafından salgılanan bu hormon günümüzde en çok gebelik testi olarak kullanılmaktadır. HCG'nin temel görevi yumurtalıklardan gebeliğin düşükle sonuçlanmasına engel olan progesteron hormonu üretiminin devam etmesini sağlamaktır. Glikoprotein yapısında olan HCG iki alt üniteden (subunite) oluşur. Alfa alt ünitesi LH, FSH, TSH ile benzerlik gösterdiğinden alfa altünitesine karşı hazırlanmış antikorlar spesifik olarak HCG ölçmezler. Gebelik oluşursa serumda HGG en erken ovülasyondan 6-8 gün sonra saptanabilmektedir. Bundan sonra plazma HCG düzeyleri gebeliğin 8-12.haftalarına kadar hızlı bir artış göstererek en yüksek değerine ulaşır. Bu artış her 2-3 günde bir 2 katına çıkış şeklindedir ve gebeliğin ikinci trimesterinden sonra da plato halinde devam eder. Normal bir gebelikte haftalara göre ortalama beta-hCG düzeleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Görüldüğü gibi haftalara göre beta hCG düzeyleri çok değişken olabilmektedir . Bu nedenle sadece kanbeta-hCG düzeyine bakarak gebelik haftası konusunda sağlıklı bir tahminde bulunulamaz.

GEBELİK HAFTASI

HCG (mlU/ml)

3 Hafta

5 - 50

4 Hafta

3 - 426

5 Hafta

19 - 7340

6 Hafta

1080 - 56500

7 - 12 Hafta

7650 - 288000

13 - 16 Hafta

13300 - 254000

17 - 24 Hafta

4060 - 166400

25 - 40 Hafta

3640 - 117000

Mol Gebeliklerde ( mol hidaditiform)  HCG değerleri normal gebelik haftasından çok daha yüksek değerlerde ölçülür. Tedavi sonrası hastalığın iyileşmesi sık aralıklarla yapılan HCG takipleriyle olur.


HCG ‘nin kanda saptanması kanser tanısında tümör belirteci olarak kullanılabilmektedir. Bazı yumurtalık kanserleri, testis kanseri ve yine bazı mesane kanserlerinde özellikle plasenta hücrelerinden köken alan koriyokarsinomda HCG artışı söz konusudur.

Normal olmayan gebeliklerin çoğunda HCG değerleri normal gebeliklere oranla %50 daha düşüktür. Dış Gebelikte ise ovülasyondan sonraki 10. güne kadar HCG değerlerinin artış hızı  normal bir gebeliğe oranla daha yavaştır. 8 haftalık gebelikte 48 saat arayla yapılan iki ölçümde %66'dan daha düşük bir yükselme görülmesi (ektopik) dış gebelik lehine değerlendirilmelidir.

FSH ve LH

Gonadotropinler (FSH ,LH) beyinde hipofiz bezinden salgılanmaktadır. FSH yumurtalıkları uyararak yumurtaların büyümesini sağlar ve bize yumurtalık rezervi hakkında bilgi verir. Dolayısıyla kişinin menopoza girip girmediğini gösteren bir belirteçtir.Tabloda da görüldüğü gibi adetin 2 veya 3. gününde yapılan ölçümün üst sınırı 9 MLU/ML dır. Bunun üzerindeki değerler yumurtalık rezervinin azaldığını gösterir. Ayrıca 20 nin üzerindeki değerler de menopoza giriş sürecine işaret etmektedir.

LH ise yükselip pik yaparak ovulasyona yani yumurtanın çatlamasını sağlayan hormondur.

FSH ve LH değerleri normal aralıklar arasında olsa da biribirine olan oranları önemlidir. LH nın FSH dan fazla olduğu durumlarda Polikistik Over Hastalığından bahsedebiliriz. 

FAZ

FSH

LH

Normal Menstrüel Siklüsta

2.7 – 9 MLU/ML

4.2 – 16.7 MLU/ML

Ovilasyon Fazında

6 – 26 MLU/ML

16 – 104 MLU/ML

Postmenopoz

30 – 118 MLU/ML

16 – 66 MLU/ML

FSH ve LH Normal Değerleri 1

 

Prolaktin (PRL)

PRL salgısı günlük takiplerde belirli bir ritim göstermektedir . En yüksek olduğu zaman uyku, en düşük olduğu zaman ise sabahın geç saatlerinden itibarendir. PRL ölçümlerinden sağlıklı sonuç alınabilmesi için ideal olarak sabah 08.00-09.00'da aç olarak örnek alınmalıdır. Prolaktin beyinde hipofiz adı verilen bir bölgeden salgılanan bir hormondur. Kandaki normal değeri 10-25 ng/ml'dir. Vücuttaki asıl görevi süt üretilmesidir. Prolaktin fazlalığı adet gecikmelerine neden olabilir. PoliKistik Over hastalığında çoğunlukla PRL yüksekliği görülür. Prolaktini yüksek kadınların bir kısmında hipofizde adenom adı verilen tümör bulunur. Ancak bu tümör kötü huylu yani kanser değildir. Büyüklüğü 10 mm'den az olan tümörlere mikroadenom, daha büyük olanlara ise makroadenom adı verilir.

Östrojenler (E1,E2,E3)

Dolaşımdaki en önemli östrojen östradioldür E2. %95 oranında overlerden, %5 oranında periferde testosteron ve androsteronunun dönüşümüyle sentez edilir. Östron (E1) daha çok periferde östradiol (E2) ve androsteronun dönüşümüyle elde edilmektedir. Östriol (E3) ise östradiol ve östronun metabolitidir ve idrar düzeyi en yüksek olan östrojendir. Gebelikte en yüksek östrojen östrioldür.

 

Plazma Östron (E1) (ing/di)

Plazma Östradiol (E2) (pg/ml)

Foliküler Faz Erken Dönem

1.5 – 15

15 – 100

Foliküler Faz Geç Dönem

10 - 25

170 – 500

Luteal Faz

1.5 - 20

20 – 250

Post Menapoz

1.5 – 5.5

3 - 3

Normal kadınlarda östrojen değerleri.

Progesteron

Progesteron adrenal, korpus luteum ve plasental trofoblastlar tarafından salgılanır. Tüm siklüs boyunca bulunmasına rağmen ovülasyondan sonra belirgin artış gösterir. Adet siklusunun 21. gününde progesteronun 6.5ng/ml'den yüksek olması ovülasyon olduğunu düşündürür. 21. gün progesteron düşük bulunur ise 2 gün daha arka arkaya bakılır. 3 günün ortalaması 10 ve üstünde olur ise ovülasyon olduğuna karar verilir.

Androjenler

Androjenler erkeklik hormonudur, fazla olduğu durumlarda kıllanma ve erkek tipi kilo alma görülür.

Androjenlerin normal değerleri aşağıda verilmektedir.

ANDROJEN

ORTALAMA + SD

Dihidrotestosteron (DHT)

0.17 - 0.06 ng/ml

Testosteron (T)

0.31 - 0.11 ng/ml

Androstenodion (A)

1.25 - 0.20 ng/ml

Dihidroepiandrotenodion (DHEA)

4.56 - 2.00 ng/ml

Dihidroepiandrotenodion Sulfad (DHEA - S)

1900 - 500 ng/ml

Androstenodol

0.75 - 0.30 ng/ml

Serbest Testosteron (SERBEST - T)

5.39 - 2.73 pg/ml

 
< Önceki   Sonraki >