www.jinekoloji.gen.tr
Pap Smear Testi Yazdır e-Posta

Smear testi rahim ağzının kötü huylu (habis, malign) veya kötü huylu bir hastalığa dönüşme potansiyeli olan (premalign) değişikliklerini saptamak amacıyla yapılan bir tarama testidir. Tarama testleri hastalık bulguları taşımayan normal insanlarda yapılan tetkikleridir. Smear testinin pozitif yani anormal çıkması bir problem olduğunu ve tanıya yönelik ileri testler yapılması gerektiğini işaret eder.

Bundan 20-25 yıl önce ABD'de genital kansere bağlı ölümlerde serviks kanseri birinci sırayı alırken smear testinin devlet politikaları ile teşviki sonucu dördüncü sıraya düşmüştür. Gelişmiş ülkelerin büyük kısmında serviks tarama testleri ile ilgili sağlık politikaları bulunmaktayken ne yazıkki ülkemizde bu tür bir strateji geliştirilmemiştir. Ülkemizde PAP smear taraması büyük ölçüde kadın doğum hekiminin yönlendirmesi, daha düşük oranda da hastanın isteği ile yapılmaktadır. Ülkemizde şikayeti olmasa dahi rutin kontrole giden ve smear testi yaptıran kadınların oranı ne yazıkki olması gerekenden çok daha düşüktür.

Vajina ile birlikte serviks, mukoza adı verilen bir tür doku ile kaplıdır. Bu doku tıpkı ağzımızın içini kaplayan doku gibidir. Servikal mukoza 5 mikroskopik tabakadan oluşur. Her an bu tabakalarda yeni hücreler yapılmakta ve en dış tabakadaki hücreler dökülerek alt tabakalar yukarıya doğru yükselmektedir. Bu büyüme ve yukarıya doğru olan göç esnasında hücrelerde atipik değişimler olabilir. Buna displazi adı verilir. Var olan hücrelerin atipi göstermeden başka bir tür hücreye dönüşmesine ise metaplazi ismi verilir. Metaplazi normalde görülen bir tablo iken displazi ileride kansere dönüşebilecek anormal bir durumdur. Vajina ve serviksin her ikisi de epitel hücrelerinden oluşmakla birlikte bu epitel hücreleri birbirlerinden farklıdır. Bu iki hücre grubunun rahim ağzında biribiri ile komşuluk içinde olduğu bölgeye transformasyon alanı adı verilir. Rahim ağzı kanserlerinin tamamına yakını bubölgeden başladığı için transformasyon alanındaki hücrelerin yapısının incelenmesi son derece önemlidir.

Vaginal Smear Tekniği - Smear Alma Yöntemleri

Pap Smear Testi Smear alınmasından önce 24 saat süre ile cinsel ilişkide bulunulmaması ,en az 72 saat süre ile herhangi bir vajinal krem ya da ilaç kullanılmaması,  vajinal duş yapılmaması gerekmektedir. Test için en ideal zaman son adet kanamasından 10 gün sonrasıdır. Kanama varlığında adet kanaması gibi çok miktarda değilse smear alınabilir.


Smear alınması son derece basit bir yöntemdir ve kesinlikle ağrıya neden olmaz.

Smear alınırken amaç, vaginadaki dökülen hücrelerin bütünlüğünü bozmadan almaktır. Bunun için smear almadan önce hasta muayene edilmemeli, lavaj veya herhangi bir solüsyon kullanılmamalı ve kuru spekulumlar tercih edilmelidir. Spekulum takıldıktan sonra serviks görülür. Herhangi bir kanama olmadığından emin olunduktan sonra plastik bir spatul ya da fırça vasıtası ile serviksten vajinaya dökülen hücreler arka forniksten  toplanır. Ayrıca yine bu fırça vasıtası ile rahim içine uzanan kanaldan (endoservikal kanal) sürüntü alınır. Smear alınırken en fazla dikkat edilmesi gereken nokta , endoservikal  kanaldan ve vajinadan ayrı ayrı örnek alınmasıdır. Alınma sırasında spatül 360 derece döndürülür. PAP testi yapılacaksa  materyal lama yayılır ve kurumadan derhal fiske edilmelidir, Thin prep yönteminde ise yayamaya gerek yoktur, fırça özel solusyon içinde karıştırılır, daha sonra patoloji laboratuarına gönderilir , lamlar fiksatif içinde 7-10 gün kadar bozulmadan kalabilir. Patolog kendisine gelen prepratı bir takım kimyasal maddeler ile işlemden geçirir (boyar) ve ışık mikroskopu altında inceleyerek tanısını koyar. Smear sonucunun alınması 24-48 saat kadar sürebilir.

Laboratuara Gönderirken Verilmesi Gereken Bilgiler;

  • Hastanın yaşı,  Son adet tarihi,  Gebelik olup olmadığı,  Hormonal ilaç kullanıp kullanamdığı (oral kontraseptif vb.kullanımı),  İntrauterin araç kullanımı,  Klinik tanı Anamnez (şikayeti,varsa daha önceki patolojik smear sonucu, karsinom, servikal cerrahi veya travma, radyoterapi)

Pap Smear Testi

 

PAP testi


Alınan materyal bir lam üzerine yayılır ve hemen alkol dolu bir kap içine konur. Başka bir yöntem de alınan materyali lama yaydıktan sonra 30 santimetre uzaklıktan bildiğimiz saç spreyi sıkmaktır. Her iki yöntemde de amaç alınan hücrelerin lam üzerinde fikse edilmesidir. Ancak piyasada satılan spreylerin alkol içerikleri biribirinden oldukça farklılık gösterdiğinden pekçok hekim preparatı direk olarak alkolde fikse etmeyi tercih etmektedir.Fiksasyonun örnek alındıktan hemen sonra yapılmaması hücresel şekillerin bozulmasına ve kurumasına yol açar. Bu da değerlendirmede hatalara neden olabilir. PAP testinin duyarlılığı %100 değildir, hatalı negatif oranı %25civarındadır. Tarama testinden yeterli verimi alabilmek ve hatalı negatif sonuç görülme oranlarını en aza indirebilmek için yeni teknoloji arayışları devam etmektedir.

Pap Smear Testi

 

Thin-Prep yöntemi


Sıvı bazlı ince yaymalar bu alanda geliştirilmiş en son yöntemdir. Thin-Prep adı verilen ve şu anda benim de kullandığım bu teknikte alınan örnek direk olarak lam üzerine yayılmak yerine tamponlamış alkol içerenbir şişe içerisine karıştırılır. Elde edilen bu hücre süspansiyonu özel bir filtre sisteminden geçirilerek kan, mukus ve diğer ölü hücreler ayrıştırılır ve geride kalan hücreler lam üzerine yayılır. Bu sayede diğer hücreler tarafından maskelenmeyen servikse ait hücreler daha kolay incelenebilir . Thin-Preptekniği ile alınan smear testinde hatalı negatif oranı %4 civarındadır.

Smear ile ilgili bir başka yeni teknoloji de otomasyondur.PAPNET adı verilen yöntemde hazırlanan lam mikroskop altına konur ve birbilgisayar görüntüyü yorumlar. En sık karşılaşılan 128 anomali bilgisayar tarafından tanınır ve örnek manuel incelemeye alınır. Klasik yöntemler ile negatif olarak değerlendirilen testler PAPNET ile yeniden incelemeye alındığında %10 olguda düşük dereceli SIL ya da daha ileri bir lezyon saptanmaktadır.  

Smear testi kimlere,ne kadar sıklıkla yapılmalıdır?

Patoloji saptanan olgularda lezyonun tipine ve tedavi şekline göre daha sık tarama yapılabilmekle birlikte patoloji olmayan olgularda yılda bir kez yapılan PAP smear yeterlidir. Cinsel yaşantının başladığı zaman smear tarama testlerini yaptırmaya başlanmalıdır. Hamilelikte PAP smear yapılmasının hiçbir sakıncası yoktur.

Smear testinin  değerlendirilmesi:

Serviko vajinal smear alınarak hazırlanan preparatlarda hastanın hücresel durumu, hormonal durumu ve mikrobiyolojik durumu değerlendirilebilir. Smear preparatlarında bulunan elemanlar servikal vevajinal hücreler, bakteriler, trikomanonas, kandida gibi vajinal enfeksiyon etkenleri, kan elemanları ve spermler bulunabilir. Servikal ve vajinal hücrelerin yapısı kanser ve kanser öncülü lezyonlar hakkında bilgi verirken bu hücre türlerinin sayısı hormonal durumu yansıtır. Dolayısı ile üreme çağındaki ve menopoz dönemindeki kadınlardan alınan smear görüntüleri birbirlerinden farklıdır.

Smear testinin sonuçları birkaç değişik ekol şeklinde sınıflanmaktadır. En sık Papanicolaou sınıflaması kullanılır. Son yıllarda bu sınflamaya göre çok daha detaylı olan Bethesda sınıflaması gelişmiş ülkelerin hemen tamamında Papanicolaou sınıflamasının yerini almaktadır . Bizim de tercih ettiğimiz Bethesda sistemi, alınan örneğin yeterli olup olmadığını eğer yetersiz ise neden yetersiz olduğunu belirtmesi açısından avantajlıdır. Ayrıca enfeksiyon ya da benzeri nedenlere bağlı iyi huylu hastalıkların tanımlanabilmeside ek bir avantaj sağlar.

Papanicolaou sınıflaması

Klas-1

Normal, atipik hücre yok

Klas-2

Negatif. Selim bazı hücre değişiklikleri

Klas-3

Şüpheli. Hafif, orta şiddette ya da şiddetli displazi. Kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler.

Klas-4

Carcinoma in-situ. Büyük olasılıkla kötü huylu hücreler

Klas-5

Kuvvetli pozitif. Tartışmasız kanser hücreleri

Anormal smear varlığında sıklıkla rapor edilen tanımlama servikal intraepitheliyal neoplazidir kısaca CIN olarak tanımlanan bu bulgu Papanicolaou sınıflamasında klas 3'ün alt gruplarıdır. CIN 1 hafif, CIN2 orta, CIN 3 ise şiddetli dispalaziyi tanımlar. Bethesda sınıflamasına göre ise CIN 1LSIL'e, CIN 2 ve 3 ise HSIL'e eşittir.

Direk mikroskopi incelemesinde vajinit yapan etkenleringörülmesi enfeksiyon tanısına oldukça yardımcı olur. Ancak özellikle trikomonas enfeksiyonlarında hatalı olarak habis tanısı konabilir.

1991 yılında Bethesda sınıflaması yeniden modifiye edilmiştir. Giderek yaygınlık kazanan bu sınıflamaya göre smear bir tanı aracı değil sadece tıbbi bir konsültasyondur. Hazırlanan preparatın ve bu preparatta bulunan hücre sayısının sitolojik tanı için yeterli olup olmadığı mutlaka belirtilmelidir.

Bethesda Sınıflaması

  • Yeterlilik
    • Yeterli
    • Sınırlı
    • Yetersiz
  • Tanımlama
    • Normal
    • Benign (İyi Huylu)
    • Epitel Hücre Anomalisi
    • ASCUS ( Önemi bilinmeyen atipik hücreler )
    • LSIL ( Düşük dereceli lezyon
    • HSIL ( Yüksek dereceli lezyon)
    • Glandular Hücre Anomalisi
    • AGUS ( Atipik glanduler hücreler )
    • Adenokarsinom ( Kanser )
 
< Önceki   Sonraki >