Kolposkopi Kolposkop ilk defa, 1925 yılında Hinselmann tarafından geliştirilip uygulanmıştır. Kolposkop ile vagina ve serviks uterinin epitel yüzeyleri 10-40 büyütme ile incelenir. Büyütme 100 defadan fazla ise kolpomikroskopiden söz edilir. Deneyimli kişiler, kolposkopik muayene ile servikal intraepitelial neoplazilerin (CIN) çeşitli ip uçlarını yakalayabilir. Kolposkopi rutin jinekolojik muayeneden önce yapılır. Spekulum koyarken serviks uteriye dokunulmaması gerekir; çünkü bu nedenle oluşacak kanamalar doğru değerlendirmeyi engeller. Spekulum konduktan sonra önce serviks uteri çıplak gözle inspekte edilir, daha sonra serviks silinmeden ''basit kolposkopi'' yapılır. Basit kolposkopinin ardından normal ve patolojik bulguları değerlendirebilmek için asetik asit ve Schiller'in iyot testi ile ''detaylı kolposkopi'' yapılır. Bu sayede çok sayıda epitel değişikliği ortaya çıkar.

Asetik asit testi:

Kolposkopi Serviks uteri %2-3'lük asetik asit ile silinir. Asetik asit serviks uteriyi kaplayan mukusu yok ederek buradaki değişikliklerin daha iyi değerlendirilebilmesini sağlar. Normalde servikal gudde epiteli üzüm tanecikleri gibi görülür. Metaplazik epitel gri-beyaz bir görünüm alır ve gri-kırmızı renkteki normal yassı epitel ile kontrast oluşturur. Eğer servikal intraepitalial neoplazi veya kanser varsa asetik asit gevşek doku aralıklarından epitele sızar ve beyaz bir görüntünün yanı sıra opak bir şişmeye neden olur . Epitel yüzeyinin keratinize olduğu durumlarda (Lökoplaki) asetik asit epitel içine giremez ve herhangi bir değişikliğe yolaçmaz. Epitelin asetik asit ile beyazlaşması durumunda ''aseto white'' epitel terimi kullanılır. Lökoplakide asetik asit uygulamadan önce epitel beyazıdır.

Schiller'in iyot testi:

Kolposkopi Serviks uteri %1'lik lugol eriyiği (1 ölçü iyot + 2 ölçü potasyum iyodür + 100 ölçü distile su ) ile silinir. Normalde epitel glikojenden zengin olduğu için kahverengi renk alır (iyot pozitif). Glikojenden fakir epitel (atrofi, lökoplaki, silindirik epitel, erezyon, servikal intraepitelialneoplazi, kanser) ise renk değişikliği göstermez (iyot negatif). Kolposkopik bulgular 3 ana başlıkta incelenir (FİGO,1976).

Normal Bulgular (%85)

Yassıepitel:

Serviks uteri ve vagina normalde çok katlı yassı epitel ile örtülüdür. Kolposkopide parlak yüzeyli soluk kırmızı renkte görünür. İyot pozitiftir.

Silindirik epitel (Ektopi):

Servikal kanala girişte ve servikal kanal içinde bulunur. Kolposkopide asetik asit sürüldükten sonra kırmızı renkte,üzüm tanecikleri şeklinde görülür. Ektopi veya ektropion tamamen normal silindirik epiteli tarif eden bir kavramdır. İyot negatiftir. Serviks uterideki epitel sürekli bir değişim içindedir. Transformasyon bölgesinde yassı ve silindirik epitel yanyana ve üst üste bulunurlar. Gudde ağızları örtülmezse açık (taze), örtülürse kapalı transformasyon bölgeleri oluşur. Kapalı dönüşüm bölgelerinde oluşan retansiyon kistleri Ovulum Nabothi adını alır. İyot testinde farklı yoğunlukta boyanırlar (olgun olmayan yassı epitel açık, olgun yassı epitel koyu boyanır ). Kollum kanseri bu bölgeden kaynaklandığı için kolposkopi sırasında transformasyon bölgesi mutlaka değerlendirilmelidir.

Patolojik Bulgular

Lökoplaki (beyaz leke):

Yassı epitelin glikojenden zengin katları yoktur. Yassı epitel bu bölgelerde parakeratoza uğramıştır. İyotnegatiftir. Prekanseröz değildir fakat bu tip lezyonlar ile birlikte bulunur. Bu nedenle biyopsi yapılmalıdır.

Benekli bölge (punktierung,punctation,Grund):

Bağ dokusu içindeki kapiller uçların neden olduğu bir görüntüdür. Lökoplakilerin altında olabileceği gibi hiperkeratozsuz alanlarda da olabilir. Asetik asit ile silindikten sonra beyaz opak rengi ile ortaya çıkar. Keskin kenarlıdır. İyotnegatiftir. Kapiller aralıklarla ne kadar açıksa malignite olasılığı o kadar yüksektir.

Mozaik (felderung):

Kolposkopi Petek görünümündedir. Küçük beyazsarımtrak düzensiz alanlar ince kırmızı sınırlar ile ayrılmıştır. Yüzeyinin düzensiz olması halinde malignite olasılığı artar. İyot negatiftir.

Asetik asit pozitif (beyaz) epitel:

Kolposkopi Kolposkopik inceleme esnasında serviks asetik asit ile silindikten sonra beyazlaşan yerler servikal intraepitelial neoplazi açısından şüphelidir. Bu kavram lökoplakiden farklı bir durumu ifade eder. Epitelin beyazlaşması bir dereceye kadar lezyonun ağırlığı ile paralellik gösterir.

İyot Negatif Bölge:

Asetik asit testinden sonra serviks uteri Iugol eriyiği ile silinir. Glikojenden fakir epitel (atrofi, lökoplaki, silindirik epitel, erozyon, servikal intraepitelial nneoplazi, kanser) renk değişikliği göstermez (iyot negatif). Bu bölgelerin daha ayrıntılı incelenmesi gerekir.

Kombine şekiller:

Çoğunlukla lökoplaki, benekli bölge ve mozaik birlikte görülür. Üçünün bir arada bulunması halinde kansere dönüşüm riski %3-4'tür.

Atipik Transformasyon Bölgesi:

Günümüzde lökoplaki, benekli bölge, mozaik ve kombine şekillerin atipik transformasyon bölgesi (atipik metaplazi) üst kavramı altında toplanıp toplanmayacağı hala tartışma konusudur. Bu değişiklikler rezerv hücrelerden gelişebilir. Buna karşın rezev hücrelerinden gelişmeyen atipik trasformasyon (metaplazi) bölgeleri de vardır. Yüzeyde seviye farklılığı, kolay kanama ve erozyon, bunlar arasında sayılabilir.

Kanser şüphesi olan bulgular:

Normalde servikal epiteldeki kapillerle düzgün seyirli ve incedir. Buna karşın malign değişimle rsöz konusu olduğunda kapillerin seyri düzensizleşir ve çapları farklılaşır. Bu bulgular özellikle epitelde seviye farklılığı ile birlikte olduğu taktirde malignite şüphesi artar.

Çeşitli Bulgular

İnfeksiyon (kolpitis):

Çeşitli bakteriler ve hatta kimyasal maddeler serviks uteride ve vaginada iltihaba yol açarlar. Bağ dokusunda oluşturdukları reaksiyon çok az farklılık gösterir. Kolposkopide epitel parlak kırmızı renkte görülür. Subepitelial kanamalara bağlı nokta şeklinde kırmızı odaklar görülür. Yer yer iyot negatiftir.

İyi huylu değişiklikler (polip,kist,papillom,kondilom):

Polipler endoservikal epitelin hiperplazisidir. Sapları vardır. Bunun dışında vaginada ve servikste görülen iyi huylu kist, papillom ve kondilomların kolposkopik görünümleri tipiktir ve kötü huylu değişikliklerden kolaylıkla ayrılırlar.

Erozyon (eritroplaki):

Serviks uterdeki yassı epitelin kaybına erozyon denir. İyot negatiftir. Asetik asit ile silindiğinde içindeki yassı epitel adacıkları ortaya çıkar. Yukarıda belirtilen kolposkopik bulguların sınıflandırılması ilk olarak Hinselmann tarafından yapılmıştır.

Kolposkopi, sitolojik tetkik ve endike vakalarda biyopsi ile kombine edildiğinde serviks uterideki malign değişiklikleri erken dönemde teşhis etme olasılığı çok yüksektir.