Gebelikte teratojenik etkisi olduğu tesbit edilen pek az ilaç olmakla beraber gebelikte kullanılmasının emin olduğu henüz ispat edilememiş pek çok ilacın var olduğu bilinmektedir.

Bu nedenle çok ciddi bir sebep olmadığı takdirde gebeliğin erken haftalarından itibaren hiç olmazsa birinci trimesterin sonuna kadar emniyeti tam olarak ispat edilmemiş ilaçların kullanılmaması tavsiye edilir.

Amerikan Gıda ve ilaç Komisyonu (FDA) gebelikte ilaç kullanımına ilişkin 5 kategori saptamıştır.

1 Insanlarda yapilan çalismalarda kullanilan ilacin fetusa bir zarar vermedigi saptanmistir.
2 Hayvanlarda yapilan çalismalarda fetusa risk yoktur ancak insanlarda çalisma yapilmamistir, veya hayvanlarda olumsuz etki saptanirken insanlarda yapilan çalismalarda risk bulunmamistir.
3 Hayvan deneylerinde olumsuz etki saptanmistir; ancak insanlarda deney yapilmamistir.
4 Insanlarda fetusa olumsuz etki riski vardir ancak annenin yasamini tehdit eden bazi durumlarda kontrollü olarak kullanilabilir.
5 Fetal risk son derece yüksektir. Ilacin kullanimindaki risk yararindan çok daha fazladir.

Annenin aldığı bir ilacın fetusu etkilemesi için plasentadan geçmesi gerekir. Büyük moleküllü ilaçlar dışında hemen hemen her ilaç plasentadan belirli ölçüde geçer.

Son adet tarihinden itibaren 31. Gün ile 71. Gün arası organ gelişiminin olduğu dönemdir ve teratrojen dönem olarak adlandırılır. Bu günler arasında bebekle meydana gelen olumsuz etkiler anomali ile sonuçlanabilir. Çok acil bir durum dışında bu devrede ilaç kullanılmamalıdır. 31. günden önce alınan ilaçlarda ya hep ya hiç kuralı geçerlidir. Yani ilaç ya embryoyu hiç etkilemez ya da bir düşüğe neden olur.

Gebelikte Sigara Alışkanlığı

  • Gebelikte sigara kullanımının düşük doğum ağırlıklı infantların insidansında artışa sebep olduğu bilinmektedir.
  • Sigara içimi fetal ölümü ve fetüse zarar riskini de arttırır.
  • Bazı yayınlarda anomali oranının da arttığı belirtilmiş ise de bunda tam bir fikir birliği yoktur.

Sigara dumanında mevcut çeşitli maddelerin maternal ve fetal riskleri bilindiğinden gebelikte sigarayı tam olarak bırakamayan hastalarda günde en fazla 4-6 sigara içimine müsaade edilmelidir.

Gebelikte Alkol Alımı

Alkol plasentayı kolayca geçer ve fetüse ulaşır. Her ne kadar ülkemizde kronik alkolik kadınlara sık rastlanılmamakla beraber , Batı ülkelerinde bu tür annelerden doğan bebeklerde FETAL ALKOL SENDROMU'na sıkça rastlanılmaktadır.

Genellikle fazla alkol  alınması sonucu malnutrisyonlu (beslenemeyen) annelerin bebeklerinde;

  • Gelişme geriliği ,
  • Karakteristik yüz bozuklukları ,
  • Mikrosefali,
  • Santral sinir sistemi bozuklukları görülmektedir.

Ancak sosyal bir vesile ile arada sırada alınan az miktardaki alkolün fetüse ters bir etkisi olacağı söylenemez.